In de vakgroep Nieuwste
Geschiedenis van de faculteit Letteren en Wijsbegeerte aan de Universiteit
Gent werd een historisch geografisch informatiesysteem ontwikkeld voor de
territoriale indeling van België. Dit “HISGIS” is gebaseerd op twee historische
databanken, die sinds 1990 ontwikkeld werden. één
databank bevat de gedigitaliseerde statistische data voor bevolking, landbouw
en industrie voor de periode 1800 – 1961. De andere databank bestaat uit
honderden gedigitaliseerde historische kaarten, die de grenswijzigingen in de administratieve
indeling van België tussen 1800 en 2000 weerspiegelen. Deze kaarten (in
vectorformaat, gegeorefereerd naar de Belgische Lambert 72 kaartprojectie)
werden per provincie opgeslaan. Het is mogelijk om de statistische data voor
verschillende tijdstippen en voor verschillende territoriale niveau’s (van
gemeente tot provincie) te visualiseren, waarbij telkens juist die historische
grenzen weergegeven worden, die voor het door de gebruiker gekozen tijdstip
geldig waren. Een repertorium
(in papierformaat) met een volledig overzicht van de ontwikkeling van de
territoriale indeling van België tussen 1796 en 1963 werd in 2000 gepubliceerd.
De historische kaarten weren zo nauwkeurig mogelijk gereconstrueerd op
basis van uiteenlopende bronnen (zie “technische achtergrond”). In een aantal gevallen kon de
precieze ligging van de grenzen niet meer achterhaald worden bij gebrek aan
betrouwbaar bronnenmateriaal. Hoe verder we teruggaan in de tijd, hoe groter de
afwijkingen kunnen zijn. Deze bevinding doet geen afbreuk aan de gebruikswaarde
van het hier aangeboden cartografisch materiaal. Enerzijds is het aantal afwijkingen
beperkt, anderzijds is het niet onze bedoeling om een volkomen exact beeld van
alle territoriale eenheden weer te geven. In overeenstemming met de
doelstellingen van het project dienen de kaarten eerder als ‘containers’ om
historische statistieken te visualiseren en ruimtelijke analyses mogelijk te
maken.
Alle kaarten voor de reconstructie van de
Belgische territoriale structuur 1800 – 2003 (gemeentegrenzen,
arrondissementen, provincies, gerechtelijke en kieskantons… ) werden
opgesplitst per provincie en voor elk thema
werd er voor 31 December van elk volkstellingjaar een “snapshot” van de
administratieve grenzen op die dag opgeslaan en via deze website toegankelijk
gemaakt.
De kaarten per provincie werden afgeleid uit
een gebieddekkende kaart voor heel België. Deze “versnippering” van informatie
werd noodzakelijk geacht om download-tijden te beperken.
De software waarmee de verschillende kaarten
geraadpleegd kunnen worden is “Commongis”, een
shareware programma dat verspreid wordt via het Fraunhofer Instituut in Duitsland. De
gebruiker van onze website zal op zijn PC geen bijkomende software moeten
installeren, Commongis wordt via onze server gestart.
Kies uit de
thema’s:
-“Statistieken” (landbouw-,
landgebruik-, bevolkings- en industrietellingen) of
-“Administratieve indeling”
(grenzen van gemeenten, arrondissementen, gerechtelijke kantons en kieskantons
1800 – 1963/2000)
De knoppen in de
linker frame op deze homepage verwijzen naar de verschillende thema’s. Klik op de
hyperlinks op de theamapagina’s om de corresponderende kaarten te raadplegen.
Kies uit de keuzelijsten de gewenste provincie. Wacht tot het downloaden van de
shapefiles voltooid is. (De status van het downloaden kan
afgelezen worden in de blauwe balk onderaan het CommonGIS venster.)
Deze handleiding
bevat een beknopte uitleg voor het gebruik
van CommonGIS